Wyszków nad Liwcem

Wyszków to jedna ze starszych miejscowości u nas na Podlasiu, pierwsze pisane wzmianki o miejscowości pochodzą z XIV w. Wieś jest położona na prawym, brzegu rzeki Liwiec, na sporym wzniesieniu względem rzeki i jak przyjęło się mówić, stąd prawdopodobnie od tego wzniesienia wzięła się jej nazwa. Podobnie jak inne miejscowości na naszym szlaku tworzyły sieć miejscowości granicznych na granicy Podlasia i Mazowsza, Litwy i Korony. To tutaj do Liwca uchodzi mniejsza i też malowniczo płynąca rzeka Kostrzyń. Wyszków, podobnie jak inne okoliczne miejscowości  należał przez całe wieki do rodu Ossolińskich. Mieli oni tutaj pałac, słynący z przepychu i bogactwa, podobno do dzisiaj są jeszcze podziemia łączące miejsce gdzie kiedyś stał pałac z kościołem. Niestety, z niezrozumiałych powodów zaraz po I wojnie  pałac rozebrano.

 „Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego I Innych Krajów Słowiańskich"  Podaje o miejscowości,  "Wyszków - wieś i folwark nad rzeką Liw - posiada kościół parafialny murowany, szkołę początkową, młyn wodny, cegielnię, 50 domów, 430 mieszkańców. W 1827 r. były tu 33 domy i 302 mieszkańców. Jest to starożytna osada, o czym świadczy nazwa Grodzisk, jaką nosi folwark. Kościół i parafia erekcyi niewiadomej. Istniała już w XVI w. Obecny kościół pochodzi z
1790 r, Wyszkowska parafia, dekanat węgrowski, około 1300 dusz. Dobra Wyszków składały się w r. 1893 z folwarków: Wyszków, Ziomaki, Grodzisk, rozległości mórg 2270. Wieś Wyszków os. 50, mr. 606, wieś Pierzchały os. 23, mr. 604, wieś Oszcżerze os. 28, mr. 301, wieś Grodzisk os. 29, mr. 277, wieś Witanki os. 28, mr. 583. Wyszków gmina graniczy z gminami: Grębków, Osowo, Borze i Ruchna, mą 3167 mieszkańców i 11275 mr. Sąd gminny okr. III w osadzie Liw (o 8 wiorst) stacja pocztowa i drogi żelaznej Węgrów o 11 wiorst. W skład gminy wchodzą: Dąbrowa, Grodzisk, Mroczki, Oszcżerze, Pierzchały, Polków Dadźbogl, Polków Sagały, Polków Pobratyny, Prószew, Proszewska Wólka, Suchodół, Witonki, Wyszków, Zalesie, Ziomaki".

Na szczególną uwagę  zasługuję  kościół parafialny Podwyższenia Krzyża Świętego, z 1788 r fundacji Ossolińskich, a konkretnie Aleksandra Macieja Ossolińskiego, miecznika wielkiego litewskiego. .Kościół w stylu późnobarokowy został wzniesiony na miejscu świątyni z 1676 r. Na frontonie znajduje się  tablica fundacyjna i herb Ossolińskich - Topór. Wnętrze barokowo-klasycystyczne z obrazami słynnych malarzy: Czechowicza i Smuglewicza. „Spowiedź królowej Joanny u św. Jana Nepomucena" z XVIII w., „Św. Stanisław wskrzeszający Piotrowina" z XVIII w., „Hołd Pasterzy" XVIII w, „Chrzest Chrystusa w Jordanie" z XVIII w.

Kościół wybudowany jest w samy centrum Wyszkowa u zbiegu głównych dróg dojazdowych , jego sylwetka wyraźnie dominuje nad okolicą i widoczna jest z dość dużej odległości.

   
Wyszków słynie też z trzech przydrożnych kapliczek  z końca XVIII w, z figurkami św. Jana Nepomucena, patrona ludzi wody a jednocześnie obrońcy miejscowej ludności przed wysoką wodą i powodzią, tych figurek szczególnie nad Liwcem po naszej Podlaskiej stronie jest dużo i podobnie jak tutaj ładnie zachowanych. Św. Floriana, patrona strażaków a jednocześnie obrońcy ludności przed pożarami, miał on u nas co robić bo do połowy XX w całe budownictwo Podlaskie to drewno a więc materiał bardzo łatwo palny. Św. Notburgi, patronki dobrych plonów, oraz pracowników najemnych i służebnych. Jest to jedyna mi znana kapliczka tej świętej u na na Podlasiu.

Mało jest u nas na Podlasiu miejscowości gdzie jest aż tyle ładnych i tak dobrze zachowanych kapliczek.

 Źródła :wersja papierowa i elektroniczna Echo Katolickie,  informacje własne i rodziny